Thế giới có bao nhiêu chiếc điều hòa? 1,9 tỷ và chúng đang làm Trái Đất nóng lên
Tại Anh, rã một chiếc điều hòa để bán đồng nát mà không thu hồi khí gas trong đó sẽ bị coi là hành vi bất hợp pháp.
 
Cho dù bạn là một người nông dân ở Châu Phi đang chở sữa ra chợ địa phương, chủ của một cửa hàng nhỏ ở London hay một bệnh nhân ung thư đang nằm hóa trị ở Nhật Bản, cuộc sống của tất cả chúng ta đều đang phải dựa vào những thiết bị điện lạnh. Chúng không chỉ giúp cho bản thân chúng ta cảm thấy dễ chịu mà còn giúp cả những thứ mà chúng ta dùng được mát mẻ.
Nếu không có tủ lạnh, thức ăn của chúng ta sẽ nhanh chóng bị hỏng, sữa sẽ nhanh chóng bị chua và ngộ độc thực phẩm sẽ tăng vọt. Trong những tháng tới, ngành điện lạnh sẽ còn đóng một vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng vắc xin COVID-19 toàn cầu.
 
Khi tất cả các liều thuốc đều yêu cầu phải được giữ ở nhiệt độ âm 20-70 độ C, chúng ta còn đang phải lo thế giới không có đủ tủ lạnh. Nhiều loại vắc xin và chế phẩm sinh học cứu sống mạng người khác - như insulin và thuốc kháng sinh - cũng cần được bảo quản trong "dây chuyền lạnh". Để chúng ở ngoài, các hoạt tính hóa học sẽ biến mất khi thuốc bị biến tính và trở nên vô dụng.
 
Trong trường học, các văn phòng, cửa hàng và các gia đình ở khắp mọi nơi trên thế giới, điều hòa làm mát và tủ lạnh đã trở thành một tiện nghi không thể thiếu. Nhưng sự thật là trong khi chúng đem đến cho chúng ta sự thoải mái, ngành công nghiệp điện lạnh cũng là một nguyên nhân khiến môi trường bị ô nhiễm.
 
Điều hoà, tủ đông và các thiết bị làm lạnh khác đang chiếm khoảng 10% lượng khí thải CO2 toàn cầu. Đó là một con số gấp khoảng 3 lần lượng khí thải của cả hàng không và hàng hải cộng lại. Và khi nhiệt độ trên khắp thế giới tiếp tục tăng lên do biến đổi khí hậu, nhu cầu làm mát cũng sẽ tăng lên, kéo theo những hệ lụy không thể tránh khỏi về mặt môi trường.
 
Nhưng chính xác thì về mặt bản chất, điều gì đang khiến ngành điện lạnh gây ảnh hưởng xấu đến khí hậu?
 
Các hóa chất làm lạnh CFC, HFC và HCFC
Để có thể đảo ngược được nhiệt độ tự nhiên, tủ lạnh và máy điều hòa không khí chắc chắn cần tiêu thụ rất nhiều năng lượng, đặc biệt là khi chúng hoạt động liên tục trong điều kiện khí hậu nóng bức. Bên cạnh đó, các chất hóa học làm mát được nhà sản xuất bơm vào thiết bị điện lạnh cũng là một vấn đề.
Loại chất làm lạnh phổ biến nhất được sử dụng trước đây là chlorofluorocarbon mà mọi người thường biết đến rộng rãi hơn với tên viết tắt CFC. Nhưng sau khi CFC được phát hiện làm suy giảm tầng ôzôn, đã có một nỗ lực trên toàn thế giới nhằm loại bỏ chúng dần dần.
 
Nghị định thư Montreal năm 1987 - một thỏa thuận môi trường mang tính bước ngoặt được hơn 200 quốc gia ký kết - yêu cầu toàn thế giới ngừng sản xuất những hóa chất có hại cho môi trường.
 
Nỗ lực loại bỏ CFC khiến nhiều nhà sản xuất điện lạnh chọn sử dụng 2 nhóm hóa chất thay thế mới - hydrofluorocarbon (HFC) và hydrochlorofluorocarbon (HCFC). Thế nhưng đó không phải là một sự lựa chọn hoàn hảo.
 
Tuy HFC và HCFC không làm thủng tầng ôzôn, nhưng bản thân chúng lại là những khí thải nhà kính cực mạnh. Khả năng làm ấm bầu khí quyển của các hóa chất này lớn gấp hàng nghìn lần so với CO2, một trong số đó mạnh hơn tới 11.700 lần.
 
Mặc dù HFC và HCFC còn được sử dụng cho một số mục đích khác, nhưng cho đến nay nguồn phát thải lớn nhất của chúng vẫn là từ các hệ thống làm lạnh và điều hòa không khí.
 
Clare Perry, nhà vận động cấp cao tại Cơ quan Điều tra Môi trường (EIA), tổ chức phi lợi nhuận chuyên điều tra và vận động chống lạm dụng môi trường cho biết: "Ngành công nghiệp nói chung đã có tác động rất lớn đến sự nóng lên toàn cầu. Cho đến nay, CFC, HFC và HCFC kết hợp với nhau đã chiếm gần 11% tổng lượng khí thải nhà kính".
Vào năm 2016, các quan chức từ hơn 150 quốc gia đã ký Bản sửa đổi Kigali, đồng ý giảm tiêu thụ HFC xuống 80% vào năm 2047. Nếu đạt được, điều này có thể làm chậm quá trình nóng lên toàn cầu và giảm nhiệt độ vào năm 2100 xuống 0,4 độ C - một con số tưởng chừng nhỏ nhưng lại khá lớn trong nỗ lực của chúng ta nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.
 
Doug Parr, trưởng nhóm khoa học khí hậu tại Greenpeace, cho biết HFC là khí mạnh có thể tồn tại trong khí quyển tới 29 năm, vì vậy cần phải loại bỏ chúng càng sớm càng tốt. "Một khi chúng được sản xuất, chúng sẽ gây ra rất nhiều vấn đề cần giải quyết. Bạn đang xây dựng một ngân hàng hóa chất có vấn đề", ông này cho biết.
 
Thế giới đang có 3,6 tỷ thiết bị điện lạnh trong đó có 1,9 tỷ chiếc điều hòa
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trên khắp thế giới, nhu cầu về điều hòa không khí ngày càng tăng khi nhiệt độ tăng và người dân trở nên giàu có hơn. Các đợt nắng nóng gần đây ở Châu Âu cũng thúc đẩy doanh số bán điều hòa không khí ở những khu vực mà trước đây chúng không hề phổ biến.
 
Trên thế giới hiện có khoảng 1,9 tỷ chiếc điều hòa nhiệt độ, và nếu tính đến cả các thiết bị làm lạnh sử dụng HFC và HCFC, con số còn lớn hơn thế rất nhiều.
 
Theo báo cáo của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) và IEA, tổng số lượng thiết bị làm mát hiện có trên toàn cầu là 3,6 tỷ. Dự tính, con số sẽ tăng nhanh đến 9,5 tỷ vào năm 2050. Và nếu tính đến cả nhu cầu làm mát cho người nghèo, những người không đủ khả năng chi trả, chúng ta sẽ cần tới 14 tỷ thiết bị vào giữa thế kỷ.